Kết luận hội thảo khoa học về thầy giáo Nguyễn Tất Thành tại Bình Thuận (*)

07-11-2010

(htpp://hochiminhhoc.com) Nhân dịp kỷ niệm 100 năm thầy giáo Nguyễn Tất Thành dừng chân dạy học tại Phan Thiết, Bình Thuận, được sự đồng ý của Lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bình Thuận và Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình thuận tổ chức Hội tảo ‘’Nghiên cứu, xác minh giá trị di tích và tư liệu về sự kiện thầy giáo Nguyễn Tất Thành ( Chủ tịch Hồ Chí Minh) sống và dạy học ở Phan Thiết, Bình Thuận thời kỳ cuối năm 1901 đến đầu năm 1911”. Chúng tôi xin gửi đến toàn thể quý độc giả bài phát biểu của TS. Chu Đức Tính về sự kiện này!

Kính thưa đồng chí Huỳnh Văn Tý, Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh uỷ Bình Thuận! Kính thưa các nhà khoa học và các quý vị đại biểu!
Nhân dịp kỷ niệm 100 năm thầy giáo Nguyễn Tất Thành dừng chân dạy học tại Phan Thiết, Bình Thuận, được sự đồng ý của Lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh Bình Thuận và Lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình thuận tổ chức Hội tảo ‘’Nghiên cứu, xác minh giá trị di tích và tư liệu về sự kiện thầy giáo Nguyễn Tất Thành ( Chủ tịch Hồ Chí Minh) sống và dạy học ở Phan Thiết, Bình Thuận thời kỳ cuối năm 1901 đến đầu năm 1911”. Đây là thời gian vô cùng quan trọng trong tiểu sử cũng như sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Một cảnh trong phim: Nhìn ra biển cả – nói về quãng đời cậu Nguyễn Tất Thành dạy học tại trường Dục Thanh – Phan Thiết – Bình Thuận. Ảnh: Tuấn Anh

Sau thời gian chuẩn bị, được nhiều nhà khoa học, các giáo sư, tiến sỹ, các nhà chuyên môn nhiệt tình tham gia, Ban tổ chức đã nhận được 37 bài tham luận. Nội dung chính của các bài tham luận tập trung vào những vấn đề sau:

1. Thẩm định, góp ý cho bản báo cáo đề dẫn do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bỉnh Thuận và Bảo tàng Hồ Chí Minh dự thảo.

2. Các bản tham luận tập trung trao đổi, phân tích, cung cấp tư liệu, xác minh tư liệu về trường Dục Thanh.

3. Các bản tham luận tập trung vào nghiên cứu, xác minh, cung cấp và khẳng định các hoạt động của sự kiện thầy giáo Nguyễn Tất Thành trong thời gian dạy học ở Dục Thanh, đặc biệt tập trung vào thời gian thầy Thành đến, rời trường, dạy môn gì tại trường.

4. Một số bản tham luận đề xuất việc phát huy giá trị Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Bình Thuận; mối quan hệ giữa nhà trưng bày chi nhánh và khu di tích; phương pháp phát huy giá trị di tích gắn với du lịch…

Qua môt ngày hội thảo nghiêm túc, sôi nổi, chúng ta đã:

1. Nghe đồng chí Nguyễn Văn Dũng- Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Uỷ ban Nhân dân tỉnh Bình Thuận phát biểu chào mừng Hội thảo.

2. Nghe 12 bài tham luận.

3. Nghe 02 ý kiến thảo luận.

Thay mặt Ban Tổ chức và Đoàn Chủ tịch, chúng tôi xin phép được kết luận một số ý như sau:

1. Bình Thuận, trường Dục Thanh trong bối cảnh xã hội Việt Nam của thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

Đây là tỉnh cực Nam trung bộ, gồm nhiều dân tộc cùng sinh sống như dân tộc Kinh, Hoa, Chăm, CoHo, Hrê, …. Thành phố Phan Thiết nằm ở vị trí trung tâm của tỉnh, là địa bàn hoạt động của các phong trào yêu nước, là chiếc nôi của phong trào yêu nước, phong trào cách mạng trong tỉnh. Phan Thiết được coi như mảnh đất tụ nghĩa mà nhiều nhà chí sĩ yêu nước từ Bắc chí Nam thường dừng chân gặp gỡ, bàn chuyện quốc sự.

Thống nhất:

– Việc hình thành trường Dục Thanh năm 1907 được coi là một trong những hoạt động hưởng ứng phong trào Duy Tân 1906 với chủ trương “Chấn dân trí, khai dân trí, hậu dân sinh”.

– Về cơ sở vật chất, kinh phí hoạt động, số lượng học sinh, nội dung giảng dạy trong nhà trường lúc bấy giờ, các tác giả đều cơ bản nhất trí với nội dung đề dẫn Hội thảo: Mục đích chính của trường là nhằm giáo dục thanh thiếu niên với nội dung giảng dạy thể hiện tính dân tộc và lên án chế độ thực dân theo chủ trương cải cách của cụ Phan Châu Trinh đúng với cái tên Dục Thanh của trường: giáo dục thanh thiếu niên.

2. Sự kiện thầy giáo Nguyễn Tất Thành dừng chân ở Bình Thuận:

– Về thời gian Nguyễn Tất Thành đến Bình Thuận: Đây là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu đề cập, nhưng hiện nay vẫn chưa có tài liệu văn bản có giá trị nào được bổ sung, mà chỉ là căn cứ vào các nguồn hồi ký của các học trò thầy Thành thời kỳ đó. Ngay với các bản ghi lời kể của nhân chứng, rất ít người tiếp xúc được với những văn bản gốc như chúng tôi có từ tháng 9/1975. Những tài liệu này đều được ghi vào thời kỳ mới giải phóng, có ý nghĩa quan trọng trong lịch sử dân tộc ta. Ngay cả cụ Từ Trường Phùng, một trong số học trò đó nói trong băng ghi âm: từ trước đến nay tôi không biết thầy Thành là Nguyễn Ái Quốc và nay, khi sắp về già tôi mới có vinh dự biết mình là học trò của cụ Hồ.

Sau này, những lời kể đó được nhiều sách báo trích lại, truyền từ người nọ sang người kia nên có sự lệch lạc. Cụ Phùng không nói đến sao chổi Haley. Cụ Phầu có nói đến việc một năm có một tháng trăng tròn. Nhiều người bàn bạc về vấn đề này nhưng không đi đến thống nhất do chưa có tài liệu gốc. Trong bốn cụ học trò thì có người nói tháng 9, có người nói tháng 10, giữa bốn cụ cũng không có sự thống nhất về thời điểm. Các hồi ký thời đấy chủ yếu xoay quanh ba cái tết: Tết Canh Tuất 1909, Tết Trung thu 1910 và Tết Tân Hợi 1911. Kết luận của Hội thảo năm 1986 khẳng định là thầy Thành dự hai cái Tết ở Bình Thuận là Tết Canh Tuất 1909 và Tết Trung thu 1910. Nhiều người còn viết thầy Thành vào Bình Thuận từ 20/2/1910. Tuy nhiên, xét theo lôgíc: ngày 17/1/1910, cụ Nguyễn Sinh Sắc bị bãi chức tri huyện, đến 19/5/1910 Hội đồng nhiếp chính nghị án và sau đó ngày 27/8/1910, Khâm sứ Trung kỳ Grolean phê duyệt án đó. Một người bình thường cũng không nỡ rời cha trong thời điểm như vậy, một con người tận trung, tận hiếu như thầy giáo Nguyễn Tất Thành (Chủ tịch Hồ Chí Minh) lại càng khó có thể rời ngay Bình Định từ khi nghe tin cha bị bãi chức để vào Bình Thuận từ tháng 2/1910..

Hội thảo khoa học Nguyễn Tất Thành ở Bình Định tháng 8/2009 đã khẳng định Bác đến Bình Định vào tháng 5/1909 và rời Bình Bịnh là vào tháng 8/1910.

Khoa học là không cùng và không thể hôm nay phủ nhận cái đã qua; Chúng tôi hôm nay không phủ nhận kết luận của Hội thảo năm 1986 nhưng dựa vào các tài liệu hiện có hôm nay và chắp mối các tài liệu với nhau, để đến lúc chúng ta phải đồng thuận với nhau để cùng tuyên truyền thống nhất trong hệ thống. Do vậy tôi đề nghị lấy thời điểm thầy Thành đến là tháng 8/1910 và rời Bình Thuận là 2/1911. Thời điểm này được lấy theo kết luận của Đề tài khoa học KX02/11 thuộc chương trình nghiên cứu cấp Hồ Chí Minh do Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm chủ nhiệm chương trình, Viện Hồ Chí Minh thực hiện và nghiệm thu, đã ấn hành thành sách. Đề nghị các đồng chí chấp nhận với nhau theo thời gian trên để hình thành lộ trình của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ khi rời Nghệ An đến Nhà Rồng là: Huế (1906-5/1909)-Bình Định (5/1909-8-1910)-Bình Thuận (8/1910-2/1911)-Sài Gòn (2/1911-5/6/1911).

Chúng ta sẽ cùng tiếp tục suy nghĩ, trong khi chưa có gì mói hơn thì sẽ lấy theo đề tài đã được in thành sách Hồ Chí Minh Tiểu sử do Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh ấn hành năm 2006.

– Về vấn đề Thầy Thành dạy môn gì tại trường Dục Thanh: Theo Đề tài KX02 kết luận: thầy Thành dạy thể dục và trợ giảng các môn Hán văn, Quốc ngữ, tiếng Pháp.

Trình độ của thầy Thành về Hán văn, Quốc ngữ đã được khẳng định. Về Hán văn, cụ Quách Mạt Nhược-Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Trung Quốc đã nhận định về tập thơ Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh: có một số bài đặc biệt hay, mà nếu đặt cạnh thơ Đường, thơ Tống thì người Trung Quốc cũng khó lòng nhận ra được.

Trong tờ khai lý lịch dự Đại hội 7 Quốc tế Cộng sản, Bác Hồ khai mình biết 6 thứ tiếng: Nga, Trung, Anh, Pháp, Đức, Ý.

Về Pháp văn của Bác Hồ: Bác học tiếng Pháp ở tiểu học Vinh, ở Huế, ở Quy Nhơn.

Do vậy lúc Bác ở trường Dục Thanh nếu trợ giảng cho các thầy khác môn Pháp văn thì cũng là bình thường.

Như vậy ta có thể kết luận: thầy Thành dạy thể dục là chính và dạy thay các thầy khác, trợ giảng 3 môn Quốc ngữ, Hán văn, Pháp văn.

Một vài ý kiến trong Hội thảo về tên gọi Văn Ba là có từ đâu: và nghiêng về giả thiết là có từ Phan Thiết (Bình Thuận), chứ không phải đến khi vào Sài Gòn Người mới bắt đầu làm thẻ căn cước. Chúng ta cần cùng suy nghĩ về mối quan hệ của cụ Hồ Tá Bang với công sứ Denier như thế nào? Tuy nhiên, do chưa đủ tư liệu nên chưa thể kết luận mà để ngỏ để tiếp tuc nghiên cứu thêm.

– Tóm lại, tuy về thời gian thầy Thành tới và rời Phan Thiết, có thể còn có người chưa thật tán thành. Điều đó là bình thường vì còn thiếu tài liệu gốc có sức thuyết phục cao. Nhưng chúng ta đều đồng thuận đánh giá ý nghĩa của sự kiện thầy giáo Nguyễn Tất Thành ở trường Dục Thanh rất lớn: là nơi để Nguyễn Tất Thành có thời gian tìm hiểu kỹ tình hình và chuẩn bị thêm vốn kiến thức để vào Sài Gòn, ra đi tìm đường cứu nước, để lại cho trường Dục Thanh nói riêng, tỉnh Bình Thuận nói chung những dấu ấn sâu sắc, tốt đẹp qua nhân cách, con người, lối sống của thầy; để lại cho người dân Bình Thuận biết bao kính yêu và cảm phục đối với người thầy trẻ đầy hoài bão và sau này là vị Chủ tịch nước kính yêu của chúng ta.

3. Quá trình bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị Khu di tích:

Thành tích:

– Khu di tích Dục Thanh được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là di tích lịch sử quốc gia theo quyết định số 235/QĐ-BT ngày 12 tháng 12 năm 1986 . Từ đó đến nay, với hơn 20 năm hoạt động, Khu di tích đã đón tiếp hàng triệu lượt khách tham quan cả trong nước và quốc tế, là một công trình văn hoá, nơi thường xuyên tổ chức các lễ dâng hương, dâng hoa tưởng niệm báo công với Bác của mọi tầng lớp nhân dân và bạn bè quốc tế đến với tỉnh Bình Thuận.

Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, khai thác phát huy:

– Việc bảo tồn di tích, phát huy giá trị di tích: các hiện vật trưng bày di tích, không gian di tích, giá trị di tích đã được khẳng định, được các thế hệ, tầng lớp nhân dân công nhận hơn 20 năm.

– Cần nghiên cứu mối quan hệ chặt chẽ giữa di tích và nhà trưng bày chi nhánh…để trưng bày và phục vụ nhân dân tốt hơn, để mọi người ngày càng hiểu đầy đủ, chính xác về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Làm sao để nội dung di tích Dục Thanh và nội dung trưng bày chi nhánh là một tổng thể thống nhất. Chú trọng việc phát triển di tích gắn với du lịch.

4. Về bản đề dẫn Hội thảo:

Nội dung đề dẫn do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bình Thuận và Bảo tàng Hồ Chí Minh chuẩn bị đã cơ bản được các nhà khoa học chấp nhận. Chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, xác minh thêm để bổ sung, sửa chữa, hoàn chỉnh, lấy đó làm nội dung chính trong công tác nghiên cứu, tuyên truyền, giáo dục về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Bảo tàng Hồ Chí Minh-CN Bình Thuận nói riêng và hệ thống các bảo tàng, di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh trong cả nước nói chung. Đây cũng là thành công của Hội thảo này.

Xin cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các nhà khoa học, các đồng chí và các bạn.

Xin hẹn gặp lại sang năm tại Pác Bó, Cao Bằng nhân dịp kỷ niêm 70 năm ngày Bác Hồ về nước (28/1/1941-2011).

Theo TS. Chu Đức Tính, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh